?> çöp arşivleri - Kişisel Gelişim
Feb 122014
 
1,401 views

Topyekun Arınma – Etki Alanlarınızı Temizlemek

Çöİçindeki nesnelerin konumuna, gerekli olup olmadığına bizzat karar verebileceğiniz alanlar sizin etki alanlarınızdır. Bu alanlar kişisel evrak çantanız, çalışma masanız, yatak odanız ya da belleğiniz olabilir.

Sizi de ilgilendiren, ancak benzer kararları tek başına veremeyeceğiniz alanlar ise ortak alanlardır. Bu alanlarla ilgili kararları tek başınıza alamazsınız.

Bu yazımızda, karar verme yetkisinin sadece sizde olduğu kişisel etki alanlarını dikkate alacağız.

Etki alanınızda bulunan herhangi bir şeyin çöp kategorisine girip girmediğini anlamak için birkaç basit soru yeterlidir:

1- Bu nesne bana mı ait veya benimle mi ilgili?
2- Bu nesne benim işime yarıyor mu? Maddi veya manevi bir değeri var mı?
3- Bu nesneyi bir başkasına verir veya çöp kutusuna atarsam bir sorun yaratır mı?
4- Bu nesneyi tekrar kullanacak mıyım?
5- Bu nesne şu anda bulunduğu yerde olmak zorunda mı?

İlk olarak kendinize şu soruyu sorun: “Bu nesne bana ait mi veya benimle ilgili mi? Onunla veya bulunduğu yerle ilgili karar vermeye hakkım var mı?”

Eğer sözkonusu nesne veya bulunduğu yerle ilgili olarak karar verme hakkınız bulunmuyorsa; buna rağmen o nesnenin kendisi veya bulunduğu yerle ilgili bir sorun olduğunu düşünüyorsanız, bu konuyu sorunu çözebilecek ilgili kişiye veya kişilere aktarmalısınız.
Eğer bir başkasına ait ve sizinle bir ilgisi olmayan bir nesne sizin etki alanınızda bulunuyorsa, o nesneyi derhal asıl sahibine iade edin. Eğer bunu yapamıyorsanız, o nesneyi kendi etki alanınızın dışına, tarafsız bir yere taşıyın.

İkinci sorunuz şöyle olmalı: “Bu nesne değerli mi? Bu nesneyi bir başkasına verir veya çöp kutusuna atarsam benim için veya bir başkası için önemli bir kayıp olur mu? Böyle bir durumda kendime veya bir başkasına zarar vermiş olur muyum?”

Eğer kayıp olacağını veya bir zarar vereceğini düşünmüyorsanız, hemen gerekeni yapın! Eğer bir başkasının yararlanabileceği bir nesne ise, onu değerlendirecek birine verin. Eğer hiç kimsenin işine yaramayacağını düşünüyorsanız, doğrudan çöp kutusuna, mümkünse bir geri dönüşüm kutusuna atın!

Eğer sorguladığınız nesne asıl yerinde değilse, kısa bir süre içinde onu tekrar kullanmanız gerekip gerekmediğini ve halen bulunduğu yerin geçici bir avantaj yaratıp yaratmadığını sorun. Tekrar kullanmayacaksanız, ya da halen bulunduğu yer size ek bir yarar sağlamıyorsa o nesneyi hemen olması gereken yere kaldırın.

Eğer kendisinden vazgeçilemeyecek bir nesne sözkonusu ise, onun bulunduğu yerin doğruluğunu sorgulayın: Bu nesnenin durması gereken yer mutlaka burası mıdır? Eğer değilse, asıl yerine kaldırıldığında herhangi bir aksaklık veya zaman kaybına neden olur mu?
Eğer o nesne zaten bulunması gereken yerdeyse, orada bırakın ve bir başka nesneyi sorgulamaya alın.

Örnek etki alanı: Ofis masamın üzeri

Ortak sorular:
1. Bu nesne bana mı ait veya benimle mi ilgili?
2. Bu nesne benim işime yarıyor mu? Maddi veya manevi bir değeri var mı?
3. Bu nesneyi bir başkasına verir veya çöpe atarsam bir sorun yaratır mı?
4. Bu nesneyi tekrar kullanacak mıyım?
5. Bu nesne şu anda bulunduğu yerde olmak zorunda mı?

Örnek nesne 1: Sabit telefon
1- Bana ait.
2- İşime yarıyor.
3- Başkasına veremem. İletişimim engellenir.
4- Tekrar kullanacağım.
5- Masa üzerinde durmalı.
Sonuç: Yerinde kalmalı

Örnek nesne 2: Bir marketin tanıtım dergisi
1- Bana ait
2- İnceledim. Artık işime yaramıyor
3- Bir başkası kullanabilir
Sonuç: Ortak kütüphaneye koy

Örnek nesne 3: Tatlandırıcı tablet kutusu
1- Bana ait
2- İşime yarıyor
3- Başkasına veremem. İçtiğim çayı onunla tatlandırıyorum.
4- Tekrar kullanacağım.
5- Masa üzerinde durmak zorunda değil
Sonuç: Masanın çekmecesine koy

Örnek nesne 4: Toplantı sonrası müsvedde kağıtları
1- Bana ait
2- Artık işime yaramayacak. Temize çekildiler.
Sonuç: Geri dönüşüm (çöp) kutusuna at

Ahmet Aksoy

 

Sep 272012
 
1,696 views

Çöp Kutusu

Çöp görelidir. Mutlak değildir. Kişiye, duruma, biçime ve zamana göre değişir.

Örneğin sabah kahvaltınızı yaptığınız sıcacık ekmek, birkaç gün açıkta kaldığında sizin için çöpe dönüşebilir. Oysa aynı bayat ekmek parçası bir başkası için köfte harcına katılacak veya tirit yapılacak mükemmel bir malzeme olabilir. Ya da kuşlar veya sokak hayvanları için bir ziyafete dönüşebilir.

Tekrar anımsayalım: çöp, yeri, zamanı ve biçimi uygun olmayan herşeyi kapsar.

Şimdi sizinle birkaç küçük deney yapalım!

Elinize bir bardak temiz, içilebilir su alın. Hatta birazını için. Kalanını da buzdolabının dondurucu bölümüne koyup yarım saat kadar bekleyin ve bardağı tekrar çıkarın.

Bardak aynı bardak; su, yarım saat önce tadına baktığınız suyun aynısı. Ancak bu kez katı halde. Eğer hala susuzluğunuzu gidermek istiyorsanız, artık işinize yaramayacak. Bu özel koşullarda bardağın içindeki su –yani buz- sizin için bir çöpe dönüşmüştür. Eğer çok zor koşullar altında değilseniz, o buzu erittiğinizde elde ettiğiniz suyun görüntüsünü ve tadını beğenmeyip içmeyi tercih etmeyebilirsiniz.

Bardağınıza yeniden temiz su doldurun. Sonra o bardağın içine bir tel saçınızı, ya da ağzınıza sokmayı tercih etmeyeceğiniz herhangi bir maddeyi atın. Şimdi aynı suyu gönül rahatlığıyla içer misiniz? (Bu davranış sadece insanlara özgü değil. Örneğin bizim kedimiz, su kabına yabancı bir madde düştüğünde, bu madde kendi tüyü bile olsa oradan su içmeyi reddediyor.)

Fırından yeni çıkmış, mis gibi kokan taze buğday ekmeği, gluten alerjisi olan biri için zehirli bir çöptür.

Defter arasında kurutulmuş küçücük bir yaprak sizin için çocukluğunuzdan esintiler taşıyan değerli bir anı olabilir. Oysa sizin dışınızdaki hemen herkes için tamamiyle anlamsız, değersiz bir çöptür o.

Ama yine de unutmayın ki, sizin çöpünüz, bir başkasının hazinesi olabilir!

Ahmet Aksoy

 

Sep 162012
 
2,565 views

Çevre terimleri sözlüğüne göre, çöp, evlerden ya da ticari amaçla gıda hazırlanması ve kullanılmasından kaynaklanan hayvan, sebze ve meyve atığına; genelde tüm atık ürünlere denir.

Türkçe sözlükte ise “saman inceliğinde herhangi bir sap, dal veya tahta parçası; yararsız, pis veya zararlı olduğu için atılan ufak tefek şeylerin hepsi” olarak açıklanıyor.

Biz daha genel bir tanım yapalım:

Doğru yerde, doğru zamanda, doğru biçimde bulunmayan herşeye çöp denir.

Diyelim ki bir deniz kazası sonrası ıssız bir adaya düştünüz. Ada kayalık. Günlerce ağzınıza bir lokma bir şey koyamadan etrafı dolaştınız. Her yer ıssız. Sadece dalgaların ve deniz kuşlarının sesi var. Bu sırada bir define sandığı buldunuz. Ne dersiniz? Zengin mi oldunuz birdenbire? Yoksa karnınız guruldamaya devam mı ediyor? Bu koşullarda o define sandığı sizin için moral bozucu bir çöptür.

Oysa bazı çöpler, başkaları için bir hazine veya mükellef bir ziyafet anlamı taşır.

Doğadaki beslenme zincirinde bu konuda çok çarpıcı bir sürü örnek vardır.

Bok Böceği

Çocukluğumda yaz tatilinde köye gittiğimizde hayvan dışkılarının, bok böcekleri (kın kanatlılar -Coleoptera- takımında sınıflanan Scarabaeidae) tarafından beceriyle nasıl küçük yuvarlaklar haline getirilip aceleyle taşındıklarını uzun uzun inceleme fırsatım olmuştu. Öküzlerin, ineklerin dışkısı, çoğumuzun iğrenç bulduğımuz bu nesneler, o böcekler için bir yaşam hazinesidir. Yaşam çevrimlerinde bu şekilde sayısız örnekler bulabilirsiniz.

Bir çöp yığınının içinden aradığınızı bulmak zordur. Bu nedenle önce çöplerinizi temizleyin. Aradığınız şey elinizin altında olacaktır.

Gürültünün ortasında dinlediğiniz melodiyi duymakta zorlanırsınız. Bu kakafonik kargaşaya bir son verin. Gereksiz sesleri kapatın. Uzaklaştırın. Geriye zaten istediğiniz melodi kalacaktır.

Konfüçyus, “Evinizin eşiğini temizlemeden komşunuzun damındaki karlardan şikayet etmeyiniz.” demiş asırlar öncesinden.

Çöplerinizi temizleyin.

Çöplerinizden kurtulun!

Yaklaşık 40 yıl önce beynime kazınan bir gözlemim var.

O zamanlar Ankara Fen Lisesinde öğrenciydim. Biyoloji laboratuvarında Petri kaplarına yerleştirilmiş agar-agar jölelerine bakteri aşılıyor ve oluşan kolonilerin gelişmelerini izliyorduk.

Bakteri kolonileri belli bir süre genişleyen daireler şeklinde gelişip büyüyor ve sonra ölüyorlardı. Bu sürecin aynı şekilde tekrarlanmasının tek bir nedeni vardı: bir yandan var olan tüm kaynakları tüketmek; diğer yandan kendi atıklarıyla, yani kendi çöpleriyle zehirlenmek.

Ahmet Aksoy

Not: Topyekun Arınma konusuna bir yazı dizisi olarak devam edeceğim. Neyin çöp olup olmadığını ayırt edebilmek te aslında bir farkındalık konusudur. İzleyin!