?> haiku arşivleri - Kişisel Gelişim
Jan 222015
 
1,149 views

Haiku Zinciri -8

(19 halka – ahmet aksoy – salih sincik – feride serin)
1
havada pus var
bir uzak türkü sesi
rüzgar diliyle
(ahmet aksoy 15.01.2015 11:08)
2
rüzgar diliyle
söyleşir balkonlarda
açan çiçekler…
s.sincik.15.01.15.(11.43)
3
açan çiçekler
ilkbaharı getirir
yaşam imzası …
feride serin (15.01.2015 saat 17.10)
4
yaşam imzası
tohumunda çiçeğin
dağın karında
(ahmet aksoy 16.01.2015 13:16)
5
dağın karında
boy uzatmış kardelen
şöleni bekler…
s.sincik.16.01.15.(13.45)
6
şöleni bekler
gözlerindeki ışık
yıldız yağmuru
(ahmet aksoy 18.01.2015 03:11)
7
yıldız yağmuru
yol boyunca sokakta
bir kış sabahı
feride serin (18.01.2015 saat 10.30)
8
bir kış sabahı
damlardan sarkar buzlar
donmuş göz yaşım…
s.sincik.18.01.15.(21.21)
9
donmuş göz yaşım
bekliyor yüreğime
düşen cemreyi
(ahmet aksoy 19.01.2013 08:56)
10
düşen cemreyi
karşılar kara toprak
yeniden doğuş…
(feride serin 19.01.2015 saat 22:20)
11
yeniden doğuş
su yürür ağaçlarda
patlar tomurcuk..
(s.sincik.19.01.2015 22.39)
12
patlar tomurcuk
uyandırır filizi
gün doğumuna
(ahmet aksoy 19.01.2015 22:49)
13
gün doğumuna
martı çığlıklarıyla
uyanır sahil…
(s.sincik.21.01.15 00.20)
14
uyanır sahil
vurur yüzüne suyu
seher yıldızı
(ahmet aksoy 21.01.2015 23:52)
15
seher yıldızı
çobanın dert ortağı
yalnız gecede..
s.sincik.22.01.15.00.38
16
yalnız gecede
kelimeler yaşamdır
şair günlüğü…
feride serin (22.01.2015 saat 00:55)
17
şair günlüğü
bulutların üstünde
kan ve gözyaşı
(ahmet aksoy 22.01.2015 00:58)
18
kan ve gözyaşı
insanlık tarihinde
bitmeyen dram…
(s.sincik.22.01.15… 01.08 )
19
bitmeyen dram
bir bitmeyen komedi
havada pus var
(ahmet aksoy 22.01.2015 15:52)

Açıklama
Haiku Zinciri
Haiku/senryu zinciri çalışmaları hem eğlencelidir, hem de antreman yerine geçer.
Tecrübeli-tecrübesiz herkesi bekleriz.

Zincir Kurallarımız şöyledir:
1- Aynı kişi aradan bir gün geçmedikçe kendi yazdığı üçlüyü devam ettiremez
2- Araya bir başkasının haikusu girdiğinde bir gün bekleme kuralı ortadan kalkar
3- Her halka önceki üçlüğün son dizesini tekrar eder
4- Her zincir asal sayıda üçlü ile tamamlanır
5- Zinciri başlatan kişi zinciri tamamlar
6- Zincir herkese açıktır
7- 5+7+5 hecelik üç dize kuralına uyulur
8- Konu kısıtlaması yoktur
9- Karışıklık olursa, zinciri başlatan kişinin arabuluculuğuna başvurulur
10- Zincirin halkaları bu mesajın altına yorum olarak eklenir
11- Zincirin bütünü ayrıca toplu olarak yayınlanır
12- Her üçlünün altına o üçlüyü yazan kişi kendi adını, ekleme tarihini ve saatini yazar

Jul 072014
 
1,872 views

Haiku Şiiri ve Asal Sayılar

Asal gazları olduğu gibi, asal sayıları da severim. Takıntı düzeyinde olmasa da, bu sayılarla ilgili olgulara karşı daha seçici davranırım.

asal-sayilarDünkü haiku zinciri denememizden sonra bir şey dikkatimi çekti.
5 numaralı haiku zincirini 17. halkada kapatmıştım. Bunların her ikisi de asal sayılardı.
Sonra farkettim ki haiku ve tankalar da hep asal sayıdaki birimlerden oluşuyorlar.

Hece sayılarındaki temel birimler 5 veya 7. Ve her ikisi de asal sayı.
Haikunun toplam hece sayısı: 17. O da bir asal sayı.
Tankanın hece sayısı toplamı: 31. Bu da asal.
Dize sayıları da 2, 3 ve 5: Yani yine hepsi asal sayılar.

Tesadüf mü, yoksa bilinçli bir düzen mi var bilmiyorum ama, haikunun temellerinin asal sayılara göre atıldığı kesin gibi görünüyor!..

Daha önce de “ilk kez keşfettiğimi” zannettiğim konuların, pek çok kez, benden epeyce önce başkaları tarafından da farkedildiğini farkettiğim oldu. Bu nedenle bu kez aceleci davranmak istemedim ve interneti bu konuda araştırdım.

Haklıymışım! Aynı gözlemi yapıp, aynı soruyu soran ve aynı konuyu çeşitli biçimlerde ele alan bir sürü kaynak buldum. Yani haiku ile asal sayılar arasındaki ilişkiyi ilk keşfeden ben değilmişim. Olsun! Bu kaynaklardan da yepyeni bilgiler edindim.

Haiku, senryu, jisei : 5+7+5 = 17
Katauta: 5+7+7 = 19
Tanka, waka: 5+7+5+7+7 = 31

Öte yandan, yukarıdakiler kadar popüler olmayan ve asal sayıda bileşenden oluşmayan bir kaç japon şiiri biçemi daha varmış:
Mondo: 5+7 = 12
Choka: 5+7+5+5+7+5 = 34
Choka: 5+7+7+5+7+7 = 38
Bussokusekika: 5+7+5+7+7+7 = 38
Sedoka: 5+7+7+5+7+7 = 38
Bu şiir tiplerini ben de ilk kez duydum. (Aslına bakarsanız, katauta formunu da ilk kez duyuyorum.)

Japonların kültürel olarak sayılara, özellikle de asal sayılara büyük bir önem verdikleri biliniyor. Bunun, şiir formlarına yansıması da çok doğal.

Öte yandan şiir, matematikle iç içedir. Her zaman açıkça görülemese bile, şiirde, belli bir içsel düzene sahip olan, bazan da bunları döngüler halinde yineleyen bir biçem söz konusudur.

Haikunun uluslararası bir ilgi görmesinde büyük olasılıkla asal sayıların katkısı büyük.

Haiku, doğal yaşamın asal şifrelerini taşıyor.

ahmet aksoy

Kaynaklar:

Jul 052014
 
1,134 views

Hem Eğlen, Hem Şiir Yaz – Haiku Zincirleri

haiku-zinciriBir kaç hafta önce, Haiku Panosu grubumuzda çok güzel bir çalışma başlattık: Haiku Zinciri.

Bildiğiniz gibi haiku, sadece 3 satırlık minimal bir şiirdir. İlk dizesi beş, ikinci dizesi yedi ve son dizesi yine beş heceliktir. Toplam onyedi heceden oluşur.

Bir Haiku Zincirinde şairlerden biri ilk haikuyu yazar. Bir diğer şair, ondan önceki şairin yazdığı haikunun beş hecelik son dizesini olduğu gibi alır ve kendi yazacağı haikunun ilk dizesi yapar. Kalan iki dizeyi kendisi tamamlar ve bu haikuyu yeni bir halka olarak zincire ekler. Sonra farklı bir şair yazılan son dizeyi kendi haikusunun ilk dizesi haline getirir ve bu böyle devam eder.

Zincirin yeni halkalarını kimin yazacağı konusundaki çakışmaları en aza indirgemek, yöneticinin görevidir. Buna rağmen oluşan ufak tefek çakışma kazalarında da şairlerden biri kendi haikusunu geri çeker.

Zincir yöneticisi, eklenen haikuları düzenler ve bir araya getirir. Zincirin kapatılması görevi de Zincir yöneticisine aittir. Kapatma halkasının son dizesi, zincirin ilk dizesi ile aynıdır. Böylece zincir tamamlanmış olur.

Onaltı halkalık ilk zincirimiz şöyleydi: (Bazı kuralları bu ilk denemeden sonra oluşturduk)

Haiku Zinciri – 1
16 Halka
1
yeşil sarmaşık
tırmanır düz duvara –
yaramaz çocuk (ahmet aksoy – 21.06.14)
2
yaramaz çocuk
bilyelere sevdalı
kitaplara küs (tülin yönter-21.06.14)
3
kitaplara küs
minik kağıt güvesi
şimdi nerede (tülin yönter-21.06.14)
4
şimdi nerede
fener alaylı günler
bayramlar yitik (tülin yönter-21.06.14)
5
bayramlar yitik
kahkahalar mapusta
güneş hep solgun (tülin yönter-21.06.14)
6
güneş hep solgun
o soğuk iklimlerde
yıldızlar kayıp (tülin yönter-21.06.14)
7
yıldızlar kayıp
kadim gök atlasında
karlı fırtına (ahmet aksoy-22.06.14)
8
karlı fırtına
ısıtır köy evini
maşinga soba (s.sincik.22.06.14)
9
maşinga soba
çocukluk kışlarından
bir çiçek dalı (ahmet aksoy 22.06.14)
10
bir çiçek dalı
sevgilinin elinden
ilkbahar geldi (feride serin-22.06.14)
11
ilkbahar geldi
ardından deli yağmur
yaz gitti gider (tülin yönter-22.06.14)
12
yaz gitti gider
peşinde çiçeklerin
meyve bahçesi (ahmet aksoy-23.06.14)
13
meyve bahçesi
vurgundur dolulardan
mahzun çiftçiler…(s.sincik-23.06.14)
14
mahzun çiftçiler
sağanaklar beklerken
dolular indi (tülin yönter-23.06.14)
15
dolular indi
hazanı bekler bahçe
meyvesiz ağaç…(s.sincik.23.06.14)
16
meyvesiz ağaç
eski bir düşü görür
yeşil sarmaşık (ahmet aksoy-23.06.14)

(Diğer zincirlere: http://sanat.axtelsoft.com/haiku-zincirleri/ adresinden ulaşabilirsiniz. )

Bunlar, çok zevkli çalışmalar oldu. Ve hepimize çocukça heyecanlar yaşattı.

Zincirleri okuyanlar da farklı şairlerin peş peşe yarattıkları duygu ve kavram iniş çıkışlarının onlara bambaşka bir haz verdiğini söylüyorlar.

Haiku Zinciri yöntemi, özellikle çocuklara haiku öğretmek açısından çok yararlı ve eğlenceli bir araç olabilir. Hatta yetişkinler için bile…

Ancak, her şeyde olduğu gibi, bu çalışmaların da dozunun iyi ayarlanması gerekir.

Çünkü zincirleri fazla uzatmak yorucu oluyor. Örneğin ellibeş halkalık dördüncü zincirimiz hepimizi (özellikle yönetici olarak beni 🙂 ) epeyce yordu. Bu yüzden, bu zincirlerin uzunluğunu 16-24 halka ile sınırlamakta büyük yarar var.

Haiku Zinciri kurallarını şu şekilde özetleyebiliriz:
1- Haikular 5+7+5 veya kısa+uzun+kısa yöntemine uygun olarak yazılır.
2- İçerik açısından mutlaka klasik haiku kurallarına uymak zorunluluğu yoktur, ama uyulması tercih edilir.
3- İçerik haiku veya senryu kurallarına uygun olabilir. İtiraz olmazsa, kural dışı dizelere de izin verilebilir. Biçim daha ön plandadır.
4- Zincir başındaki hariç, her halka, bir önceki halkanın son dizesiyle başlar.
5- Halkaların başına halka numarası yazılır.
6- Her halkanın en son dizesinin yanına parantez içinde halkayı yazan şairin adı, yazılış tarihi ve saati yazılır.
7- Aynı kişi kendi halkasına ekleme yapamaz. Araya en azından bir başka şair bir halka eklemelidir. (Eğer zinciri başlatan ve kapatan kişi yönetici ise, kapatma-başlangıç halkasında bu kural uygulanmaz.)
8- Bir zinciri kapatmak için 3 gün beklenir veya ortaklaşa kapatma kararı verilir.
9- Zinciri kapatmayı yönetici yapar.
10- Kapatılan zincirin başlığında, zincirin kapandığı belirtilir.

Sizler de katılımcı veya izleyici olarak aramıza katılmak isterseniz, https://www.facebook.com/groups/haikupanosu/ adresindeki Haiku Panosu grubumuza gelin.

ahmet aksoy

Haiku Zincirleri: http://sanat.axtelsoft.com/haiku-zincirleri/

Jul 032014
 
981 views

Haiku ve ARG Yöntemi

haiku bashoHerhangi bir öykü metnini çeşitli yöntemlerle yazabilirsiniz.

Bunlardan biri de (ARG) Anlatma Resmini Göster yöntemidir.

ARG yöntemiyle yazılan metinlerde fazla bir şey anlatılmaz. Asıl vurgulanan, okuyucunun duyu organlarını tetiklemeye yönelik görsel, işitsel, dokunsal betimlemelerdir. Bu yöntemde duygular tarif edilmez. Sadece bu duygulara neden olan durumun duyu organları üzerindeki yansımaları dile getirilir.

Haiku öğretmez, anımsatır.
Haiku anlatmaz, gösterir.

Yazının tamamı için tıklayın

Jun 132014
 
1,251 views

Haiku Bir Farkındalık Anahtarıdır

fısıldar rüzgar
sessizce kulağına —
gül kıpkırmızı
(a. aksoy)

Haiku Bir Farkındalık AnahtarıdırHaiku en fazla 17 hece içeren klasik bir japon şiiri formudur. Klasik japon haikuları genellikle düşey olarak yazılan tek bir satırdan oluşurlar.

Batı dillerine tercüme edilirken ve bu dillerde doğrudan yazılırken sözkonusu 17 hecelik tek düşey satır biçimi, giderek beş, yedi ve beş hece içeren 3 farklı yatay satıra dönüşmüş. Son zamanlarda bu formülasyon daha da esnetilmiş ve “toplam olarak en fazla 17 hece içeren kısa-uzun-kısa üç satır” haikunun genel tarifi olmuş.

Haiku, konularını genellikle doğadan ve mevsimlerden alır. Çoğunlukla ciddi, ama bazan da esprili bir dille yazılır.

İlk başta insanlara çocukça, anlamsız ve değersiz bir uğraş gibi görünen bu anlatım biçiminin aslında ne kadar büyük bir derinliğe sahip olduğu, ancak onunla tanıştıktan sonra ortaya çıkıyor.

Haiku, çevremize çocukça ve içten bir merakla, sorular sorarak bakmayı bize yeni baştan anımsatıyor. Haiku sayesinde artık bakıp ta göremez olduğumuz kanıksanmış objelerin üzerini kaplayan görünmezlik tozunun etkisini giderek yitirmeye başladığını farkediyoruz. Yanıbaşından yürüyüp geçtiğimiz hayvanları, çiçekleri, ağaçları şaşkınlık ve hayretle yeni baştan keşfetmemiz mümkün oluyor.

Haiku bize gerçeği anımsatıyor. Basit, saf, sorularla bezenmiş bir gerçek.

Haiku, günlük yaşamımızın içinde artık soru soramaz hale geldiğimizi; yaşadıklarımızı kaçınılmaz birer olgu gibi kanıksayıp kabul ettiğimizi o çocukça saflığıyla gülümseyerek yüzümüze vuruyor.

Haiku çoğu kez sıradan bir dille, sıradan bir şekilde ve sıradan şeyleri dile getirir. Ama haiku, bakmaya doyamayacağımız, ince ince işlenmiş motifleriyle gözlerimizi kamaştıran nadide bir mücevher değildir.

Haiku yalındır. Basho‘nun kurbağa haikusu bu yalınlığın en çarpıcı örneklerinden biridir:

Furu ike ya
Kawazu tobikomu
Mizu no oto.

Eski havuz
Kurbağa atlar içine
Suyun sesi.

Haiku bize bir şey anlatmaya çalışmaz. Onun yerine, sözcüklerle bir resim taslağı çizer. Resmin ayrıntılarını belirleyip, renklerini boyamak ise tamamiyle bize kalmıştır.

Haiku, farkındalığımızı tetikler. Yazan için de böyledir, okuyan için de. O küçücük eşiği aştığınızda haiku vazgeçilmezleriniz arasındaki yerini alır.

Haikuyu ille başkaları okusun diye yazmak zorunda değilsiniz. Sadece kendiniz için yazın. Bunu yapabilirsiniz. Böyle yaptığınızda bile, farkındalığınızın ne kadar büyük bir hızla gelişip yayıldığını hayretle izlersiniz. Eğer yazamıyorsanız, okuyun. Haikunun size çizdiği resimlere bakın. Onları görün, onları boyayın. Siz haiku resimlerinizi boyadıkça, yaşamınızın da renklenmekte olduğunu farkedeceksiniz.

Haiku, bir farkındalık anahtarıdır.

ahmet aksoy

Not: https://www.facebook.com/groups/haikupanosu/ adresindeki herkese açık Haiku Panosu grubumuza sizi de bekleriz.

Jun 072014
 
1,284 views

Çocuklar Gençler ve Yetişkinler İçin Haiku

serenad yapar
pencerenin önünde
geç mart kedisi

Özellikle çocuklar, doğal haiku yazarlarıdır. Onların gözlem gücü henüz yetişkinler kadar körelmiş değildir.

Onların metaforlarla, kelime oyunlarıyla, süslü cümlelerle pek fazla işleri yoktur.

Düşüncelerini, duygularını lafı dolandırmadan dile getirme becerileri hala canlıdır.

Sadece birazcık yüreklendirilmeye ihtiyaç duyarlar.

Gençler de bu konuda fena sayılmazlar. Çocuklar kadar olmasa bile, haiku yazmanın inceliklerini kavramakta pek fazla zorluk çekmezler. Ancak, haiku yazmanın onlara sağlayacağı ayrıcalıkların değerini farketmek onlar için pek te kolay olmaz. Ancak, haikunun gücünü farkeden gençler, isterlerse, çocuklar kadar başarılı haikular üretmeye çok kısa bir zamanda başlayabilirler.

Ne yazık ki yetişkinlerin haiku yazma konusunda çocuk ve gençlere oranla biraz daha fazla çaba göstermeleri gerekebilir. Çünkü onların öncelikle, artık duyarsızlaşmaya başlayan algı sistemlerini yeniden canlandırmaları gerekir. Çözüm, sabırlı bir uğraşla gelir. Zorlamadan. Ama, hedefi de gözden kaçırmadan.

Haiku yazmak çocuklara ne kazandırır?

  • Öncelikle ana dillerini daha iyi kavrarlar.
  • Heceleri ve sesleri tanırlar. Sözcüklerin hecelerine nasıl bölünebileceğini, hecelerin nasıl sayılabileceğini öğrenirler.
  • Mevsimleri, doğa olaylarını daha yakından tanırlar.
  • Hayvanları, kuşları, bitkileri daha yakından tanır onların farkına varırlar.
  • Birlikte yazmanın hazzını tadarlar.
  • Sözcük dağarcıklarını geliştirir, gerektiğinde sözlük kullanmayı daha iyi öğrenirler.
  • Çevrelerini daha ayrıntılı olarak sorgulamayı, detayları daha iyi kavramayı öğrenirler.
  • Daha az sözcükle, daha çok şey anlatabilmenin ayırdına varırlar.
  • Kendilerini daha iyi tanırlar.
  • Yaratıcılıklarını geliştirirler.
  • Sözcüklerle resim çizmeyi öğrenirler.
  • Paylaşmayı ve bunun tadını çıkarmayı öğrenirler.

Aşağıdaki örnekler dünya çocuklarına ait. Niçin sizinkiler de onlara katılmasın?

Çocuklarınıza haiku yazmayı öğretin. Böylece onların, çevremizde olup bitenlerin farkında olmalarını ve bunu incelikle, güzellikle, gereksiz sözcükler kullanmaya gerek duymadan dile getirebilmelerine olanak tanıyın. Onlar, çevrelerine daha duyarlı olmayı öğrendikçe, daha yaşanası bir dünyanın kurulmasında daha çok katkıları olacak.

Onlara üç maymunun nasıl oynanacağını değil, yaşamın güzelliklerini ve gerçekleri farkında olarak yaşamayı ve bunları dile getirmeyi öğretin.

Haiku, ışıktır.
Hem çocukların, hem gençlerin, hem de yetişkilerin çevresini aydınlatır.

ahmet aksoy
gamet gelişim

Okul çetesi gibi
Güreşiyor evin yolunda
Sert rüzgar iteliyerek
Claudya Sanchez, 11 Yaş, Kız, (2008) ABD

Bir iki üç dört beş
Tarzan kaplan avına gitti
Bir fare ile geri geldi
Shen Hua Quiang, 12 yaş, Erkek, Singapur

gecenin alacakaranlığında
sadece mantarlar
ışıldıyor
Keji Baba, 12 yaş, Japonya

parmaklarını çaprazla
gözlerini kapa
yıldızlara doğru süzül
Brittany, yaş 9, West Midlands, İngiltere

Kaynaklar:

Apr 012014
 
1,291 views

Haiku Ne ki?

Geçen yıl biri bana haiku ile ilgili herhangi bir soru sorsaydı, ilk tepki olarak “Haiku ne ki?” diyeceğimi biliyorum.

Oysa şimdi haiku benim için “yararlı” bir virüs gibi. Her yerde var. Her şeye bulaşıyor. Çok hızlı ürüyor ve bir yandan da olağanüstü hızla evrimleşiyor.

Benim açımdam haiku -en azından şimdilik-, klasik haikunun temel 5+7+5 dize yapısını koruyan ve olabildiğince doğadan esinlenen bir yapı. Kendi açımdan henüz tam bir şiir formu değil. Çünkü henüz haikunun müzikalitesini yakalayabilmiş değilim. Ama eminim ki, o da olacak.

Şimdi size kısaca “haiku”nun ne olup olmadığını özetlemeye çalışayım.

Haiku nedir?
Haiku 3 satırlık bir şiir. İlk ve üçüncü satırları beş heceden, ortadaki satır ise yedi heceden oluşuyor. Geleneksel bir Japon şiiri formu. Konusunu daha çok doğadan alıyor ve yalın bir dille görselleştiriyor. Aynı formu kullanan ama hiciv ögeleri içeren benzer formlar da var. Daha fazla ayrıntı isterseniz, internette çok sayıda kaynak var.

http://jikad.org.tr/cocukhaikuyarismasi/wp-content/uploads/2013/10/Haiku-Nas%C4%B1l-Yaz%C4%B1l%C4%B1r.pdf adresinden indirebileceğiniz pdf dokümanda pek çok ayrıntı ve örnek bulabilirsiniz.

Şu anda haiku benim için sözcüklerle görselleşen bir fotoğraf karesi. O anda ne denk gelirse. Bir stüdyo çalışması değil. Işığı, fonu, duruşu ben tanımlamıyorum. Kendiliğinden. Anlık. Spontane.

“resmini çizer
renkleri boyar haiku
bir an doğadan”

İşte bu nedenle -şimdilik- haiku benim açımdan bir sanatsal obje değil. O bir “farkındalık” aracı. Haiku, yaşama buruk tadını veren minik ayrıntıların farkına varmamızı sağlayan tılsımlı bir gözlük.

Haikunun farkına varışım geçen yıl oldu. Her gün en az bir haiku yazmaya karar verişimin tarihi ise 20 Şubat 2014. Bu tarihin anlamlı bir özelliği yok. Sadece aldığım kararı uygulamaya başladığım tarih. Ve o günden bu yana, ödün vermeksizin uyguluyorum. Bazan günde bir tane yazıyorum, bazan da 5-6 tane birden. Nasıl denk gelirse. Spontane.

Haiku yazmak için özel bir zaman ayırmam gerekmiyor. Bu aralar en verimli haiku atölyem, sabahları ofise gelirken bindiğim Acıbadem-Kadıköy dolmuşu. Günlük haiku kotamın neredeyse tamamını bu 20-25 dakikalık yolculukta dolduruyorum. Baktığım her yerde bir haiku var. Yağmur yağarken dolmuşun camlarında oluşturduğu desenler bir haiku. Ya da bulutlar. Kaldırımda yürüyen, yüzünü görmediğim kadın. Çiçeklerini salkım saçak sergileyen bir badem ağacı… Bunların hepsi birer haiku. Bunların hepsi yaşamımızdan bir an, bir anı. Dolaysız, dolambaçsız.

Bazan da rıhtıma gidiyorum. Deniz, martılar, insanlar… Tıpkı fotoğraf çeker gibi. Bakmayı, görmeyi aşıp, farkına varmayı öğreniyorsunuz.

Haiku, benim farkındalığımı tetikledi. O ayrıntıları görmediğimden değil. Ama o anları sözcüklerle ifade etmeyi kendime bir görev edindiğimden beri, farkındalığımın daha fazla farkına varıyorum. Bu sayede artık daha kolay gülümsüyorum. Çünkü o minik ayrıntılardaki güzelliği içime daha fazla sindirmem mümkün oluyor.

Badem ağaçlarının çiçek açtığını görmemeniz mümkün mü? Aklınızdan, farkında bile olmaksızın “Badem ağacı çiçek açmış.” derken, kuyruktaki binlerce diğer düşünce onu daha sahneye çıkma fırsatı bulamadan gerilere itekleyiveriyor. Badem ağacı çiçek açtığıyla kalıp, bir anda sıradanlaşıyor zihninizde. Belki bir cümle haline bile dönüşemeden. Oysa haiku ile fotoğraf çekmeye karar verdiğinizde, badem ağacını kadraja oturtup ışığını, rengini, dokusunu görmeye başlıyorsunuz. Öyle uzun uzun da değil. En fazla 1-2 dakika içinde. Yaşam akıp gidiyor. Çevrenizdeki herşey de öyle. Zamanı durdurup o anların resmini uzun uzun boyamanız mümkün olmuyor. Sadece bir düğmeye basma fırsatınız var. Ve fotoğraf filminiz sadece 3 kısacık satırdan ibaret.

Haiku, yaşamdan minik kesitler alıyor. Ve size, bu anları dolu dolu yaşama; onların verdiği doyumsuz hazların farkına ve tadına varma fırsatı tanıyor. Haikuyla gülümsemeniz kolaylaşıyor.

Haiku, olağanüstü bir terapidir.

Haiku, reddettiğimiz, sıradanlaştırdığımız günlük yaşamın üzerindeki tozları silkelemektir.

Haiku, gündelik yaşamımızdaki tılsımlı taşı yakalamaktır.

Eğer siz de benimkine benzer deneyimleri bizzat yaşamak istiyorsanız, hemen haiku yazmaya başlayın. Hemen. Ve eğer yardıma ihtiyacınız olursa, benim hep burada olduğumu da unutmayın.

Ahmet Aksoy

Mar 082014
 
1,191 views

Haikular Haiku Denemeleri 2

Aşağıdaki haiku denemelerini 1 ila 7 Mart arasında kaleme aldım.
Olabildiğince doğayı katmaya çalıştım ama, farklı içerikte olanlar da var.
Musluğu açtım. Kendiliğinden dökülüyorlar.

1. Uyku
imreniyorum
dört saat uyuyup ta
zinde kalkana

2. Uzun uyku
hala severim
dokuz saat uykuyu
elden ne gelir

3. Kısa uyku
kestim uykuyu
yetmez mi altı saat
karanlık kuyu

4. Baş ağrısı
ağrıyor başım
çıktı tansiyonum da
uyumak vakti

5. Saatler
saatler tik tak
akıp geçiyor zaman
geçiyor zaman

6. Serçeler
şimdi serçeler
çağırır birbirini
kahvaltı vakti

7. Saksağan
saksağan öttü
arabalar geçiyor
ıslak sokaklar

8. Damıtılmış ter
öper toprağı
yağmur gözyaşı değil
damıtılmış ter

9. Ağaç
kucaklar ağaç
kökleriyle toprağı
gülümser güne

10. Yağmur
hoşgeldin yağmur
toprak özledi seni
yüreğini aç

11. Yeşil kurbağa
yeşil kurbağa
hani kuyruğun vardı?
nerde bıraktın?

12. Günler
günler dönüyor
kanat çırpıyor gibi
o anka kuşu

13. Uykucu kedi
gerindi kedi
tüylerini yaladı
uyudu yine

14. Ayakkabı sesleri
ayakkabılar
tıkırdar taş sokakta
çıstak çıkıtak

15. Sessizlik
ne kuş sesi var
ne böcek cırıltısı
doğa uykuda

16. Gündöndü
gün döndü işte
gündöndü günü izler
gündöndü gibi

17. Saksıdaki çiçek
duvarlar soğuk
saksıda uyur çiçek
elbet geçecek

18. Yavru kedi
uzanmış güneş
sereserpe yerlere
bir yavru kedi

19. Dalga sesleri
dalga sesleri
sayar geçen zamanı
boncuklarıyla

20. Tohum
açılır tohum
bir yavru kedi gibi
teslim güneşe

21. Üçüncü nesil
üçüncü nesil
yitirmiş yeşilini
suyu yürür mü

22. Alacakaranlık
toz mu duman mı
sabahın gözlerine
inen bu perde

Ahmet Aksoy

Geçen haftanın haikuları bu linkte

Not: Lütfen yukarıdaki haiku denemelerinden beğendiklerinizin numaralarını yorum alanına ekleyin. Böylece ileride basılı olarak yayınlamak söz konusu olursa, seçim yapmayı kolaylaştıracak verilerimiz olur. Şimdiden teşekkür ediyorum.

Mar 032014
 
1,278 views

Haiku Denemeleri

Haiku şiirinin farkına varalı sadece bir kaç ay oldu.
Büyük olasılıkla daha önce de örneklerini görmüşlüğüm vardır ama, üstünde durmamışım.
Pek çok şeyi zaten bu şekilde görmezden gelmiyor muyuz?
Arta kalanlar, yaşamımızın rengini, sesini, biçimini, tadını oluşturuyor.

Şiirle aramda hep gelgitler oldu.
Şiir yazmaya -elimde hiç örneği olmasa da- ilkokul yıllarında başlamıştım.
Ortaokulda, yazdığım uyaklı bir şiiri Türkçe öğretmenime göstermek gafletinde bulunduğumda “Bu şiiri sen yazmış olamazsın!” deyip attığı tokat yüzünden hem şiir yazmayı, hem de şiir okumayı uzun süre bıraktım.

Tekrar okumaya ve yazmaya üniversite yıllarında başlayabildim.
Benim kötü bir huyum vardır: bir şeyi ya tam yaparım, ya da yapmam.
Şiir yazmaya tekrar başladığımda, bu, 24 saatime el koyan bir uğraş haline geldi. Öğrenciliği boşladım. Gündüzleri uyuyup, geceleri sabahlara kadar şiir yazıp okudum. Öğrenci olarak notlarım felaketti ama, beni okuldan atmalarına da fırsat vermedim.

Bu dönemde yazdığım şiirler, yayınlanmamış 3 küçük kitap oluşturdu. Bu şiirlerimden sadece bir kaç tanesini dergilerde paylaştım. Bazılarını da -son yıllarda- internet üzerinden yayınladım.

Eşimle tanışıp, evlenme konusu gündeme geldiğinde, karar vermek zorundaydım. Ben mezun olsam bile, eşimin öğrenciliği sürüyor olacaktı. Evi tek başıma geçindirebilmem gerekliydi ve şiir yazarak ev geçindirmek mümkün değildi.

Böylece, şiire yine nokta koydum. Ancak, emekli olduktan sonra arayı kapatma niyetimi de hep canlı tuttum.

Sonunda o günler geldi. Ben de ısınma çalışmalarıma başladım. Ancak bu kez, yazdıklarımı sadece kendime saklamak yerine, başkalarıyla paylaşmaya ağırlık vermek kararındayım. Alacağım geri bildirimler, es geçtiğim zamanın kayıplarını gidermemde bana yol gösterecek.

Haiku işte böyle bir konumdayken dikkatimi çekti. Oysa asırlar öncesinde ortaya çıkmış ve dünya çapında tanınmakta olan bir Japon şiir biçimiymiş.

İnternette haiku ve tarihçesi hakkında çok sayıda kaynak bulabilirsiniz. Ben o konuya girmeyeceğim. Onun yerine son iki hafta içinde yazmış olduğum örnekleri sizlerle paylaşmak istiyorum. Belli aralarla bunu tekrarlayacağım.

Bu arada küçük bir not düşeyim. Her gün en az bir haiku yazmakla görevlendirdim kendimi. Diğer şiir türleri buna dahil değil. Onlarla ilgili daha uzun vadeli planlarım var.

Size de öneriyorum. Eğer şiir yazmak istiyor ama başlamakta zorlanıyorsanız, siz de benim kullandığım yöntemi kullanabilirsiniz. Yöntem basit. Her sabah yarım saat erken kalkın ve bu yarım saati sadece yazmak için kullanın. Mutlaka mükemmel eserler üretmek zorunda değilsiniz. Ama bunu yaparsanız, şiiri yaşamınızla bütünleşmiş olur; yaşamınızın sesini, rengini, tadını değiştirmiş olursunuz.

Unutmayın, haiku 3 satırdan oluşuyor. İlk ve son dizede 5 hece var ve ortadaki dize 7 hecedir. Haiku yalındır ve genellikle doğaya ilişkin mesajlar içerir. Ben daha çok biçime önem verdim. Yalınlık ve doğa bazan arka planda kalabiliyor. Ama, ısınmak için çok etkili bir araç.

Tavsiye ediyorum. Siz de yapabilirsiniz.

Aşağıdaki dizeleri 20 Şubat ile 28 Şubat 2014 arasında yazdım.

1.
bulut mu ağlar
rüzgar soluklanırken
uzakta dağlar
2.
düşüyor yaprak
turnalar geçti bugün
göçmen olan kim?
3.
çimen yeşili
kanat çırpar kelebek
başlar kasırga
4.
yağmur damlası
damınır bulutlardan
okyanus başlar
5.
yıldızlar indi
göğün penceresinden
sudaki ayna
6.
duvarda açar
en güzeli çiçeğin
minik çatlaktan
7.
uyandı sabah
üstünde gül çiçekler
nerdeyim dedi
8.
savrulur yaprak
fışkırır filiz yerden
yaşam yeşerir
9.
tozlar uçuşur
serçeler çırpar kanat
gölgeler söner
10.
boş şişe tın tın
dudaklarım kurudu
güneş kor altın
11.
karınca nerde
sobanın arkasında
tüpten yuvalar
12.
iniyor gece
başını eğmiş rüzgar
bu bir bilmece
13.
ters döndü mevsim
şubat mı yaz mı geldi
giysiler renk renk

Ahmet Aksoy